Prenumerata kwartalnika Prawo i medycyna na rok 2018
Strona główna   Poleć stronę   Kontakt  
e-ISSN 1898-5556
ISSN 1506-8757
  Szukaj    
Odpowiedzialność karna za pomoc kobiecie w niedopuszczeniu do implantacji zarodka

  Wstęp

  Trwające prace legislacyjne nad ustawą bioetyczną zwracają uwagę opinii publicznej w stronę tematyki ochrony życia poczętego. Ustawodawca stara się rozstrzygnąć w jaki sposób należy właściwie chronić zarodki powstałe w procedurze in vitro. Obecny czas jest okazją ku temu, aby nie czekając na rozstrzygnięcie prac parlamentu w sprawie in vitro, przyjrzeć się aktualnej ochronie ludzkich embrionów powstałych w sposób naturalny - in utero. Celem niniejszego artykułu jest odpowiedź na pytanie, czy prawo karne różnicuje ochronę prawną zarodków przed i po implantacji, oraz czy możliwa jest odpowiedzialność prawno karna za pomocnictwo kobiecie w przerwanie ciąży przed implantacją zarodka w ściance macicy. Kluczem pomocnym do znalezienia właściwej odpowiedzi jest analiza artykułu 152 § 2 Kodeksu Karnego.

Art. 152. § 1. Kto za zgodą kobiety przerywa jej ciążę z naruszeniem przepisów ustawy, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2.
 Tej samej karze podlega, kto udziela kobiecie ciężarnej pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem przepisów ustawy lub ją do tego nakłania.
§ 3. Kto dopuszcza się czynu określonego w § 1 lub 2, gdy dziecko poczęte osiągnęło zdolność do samodzielnego życia poza organizmem kobiety ciężarnej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. 

  Zakaz karny wyrażony w art. 152 § 2 KK obejmuje pomocnictwo oraz nakłanianie kobiety do przerwania ciąży z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Ustawa dopuszcza przerwanie ciąży w trzech przypadkach: gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu, oraz gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego. Przedmiotem rozważania artykułu będzie pomocnictwo w przerwaniu ciąży w przypadkach zwykłych, czyli gdy nie zachodzą powyższe wyjątkowe przesłanki.
 
Zanim rozpocznie się analizę wszystkich przesłanek przestępstwa pomocnictwa z art. 152 § 2 KK trzeba wpierw odpowiedzieć na pytanie czy przepis ten ma zastosowanie w przypadku gdy nie doszło jeszcze do implantacji. Koniecznym jest ustalenie znaczenia terminu „ciąża".

  Znaczenie terminu „ciążą"

  Teoria prawa nakazuje posługiwać się wykładnią językową. Zgodnie z domniemaniem języka potocznego normie należy przypisać takie znaczenia, jakie ma ona w języku potocznym[1]. Słownik Języka Polskiego PWN definiuje ciążę jakookres i całokształt zmian zachodzących w organizmie kobiet i samic ssaków od zapłodnienia do urodzenia"[2]. Powyższa definicja nie pozostawia żadnych wątpliwości, że ciąża rozpoczyna się zaczyna się wraz z momentem zapłodnienia. Takie same stanowisko jest prezentowane przez encyklopedie i leksykony internetowe, które bardzo wyraźnie wskazują na moment zapłodnienia jako na początek ciąży. Jedynie wikiedia.pl w sposób bardziej zachowawczy podaje: „umownie przyjmuje się, że ciąża zaczyna się zapłodnieniem". [3]

Początek ciąży według najpopularniejszych polskich słowników i encyklopedii

Źródło

Zapłodnienie

Implantacja

niedoprecyzowane

Słownik Języka Polskiego PWN[4]

+

.

.

encyklopedia.pwn.pl[5]

+

.

.

portal wiedzy.onet.pl[6]

+

.

.

encyklopedia.interia.pl[7]

+

.

.

leksykony.interia.pl[8]

+

.

.

wikipedia.pl[9]

.

.

+

  W przypadku ustalania znaczenia terminu „ciąża" należy jednak rozważyć czy nie powinno się zastosować wyjątku i odstąpić od domniemania języka potocznego na rzecz domniemania języka specjalnego. W myśl tej dyrektywy jeżeli określony termin należy do terminów specyficznych w określonej dziedzinie wiedzy lub praktyki społecznej, to należy przyjąć, iż termin ten ma takie znaczenie, jak w tych dziedzinach[10].

Początek ciąży według polskojęzycznych źródeł medycznych

Źródło

Zapłodnienie

nierozstrzygnięte

Implantacja

Mała Encyklopedia Medycyny PWN[11]

+

.

.

Rodzinna Encyklopedia Zdrowia[12]

+

.

.

Seskuologia - zarys encyklopedyczny[13]

+

.

.

Encyklopedia Pielęgniarstwa[14]

+

.

.

  Jak widać z powyższej tabeli polskojęzyczne encyklopedie medyczne w swoich definicjach początek ciąży określają na moment zapłodnienia. Jednak mimo tak jednoznacznego stanowiska polskich źródeł często można się spotkać z powoływaniem na definicje z poza naszego kraju. Najczęściej podawane są różne definicje anglojęzyczne. Pojęcie ciąża jest określane w języku angielskim wyrazem „pregnancy". Kluczem do ustalenia jego zakresu pojęciowego, jest zdefiniowanie pojęcia „conception" (w języku polskim tłumaczone jako poczęcie). Słowo to w swoim pierwotnym znaczeniu było rozumiane tożsamo z zapłodnieniem. Jednak w sierpniu 1965 Amerykańska Akademia Położnictwa i Ginekologii (American Academy of Obstetrics and Gynecology - ACOG) w swoim oficjalnym komunikacie ogłosiła, że „poczęcie jest to implantacja zapłodnionego jajeczka"[15], czym rozpoczęła próbę przedefiniowania pojęcia ciąży we współczesnym świecie. Mimo to, po ponad czterdziestu latach od tego wydarzenia większość anglojęzycznych słowników medycznych wciąż słowo „Conception" rozumie jako zapłodnienie. Nie można zatem powiedzieć aby definicja zaproponowana przez ACOG została powszechnie zaakceptowana przez anglojęzycznych przedstawicieli świata medycznego.

Definicja poczęcia wg żródeł medycznych anglojęzycznych[16]

Publikacje

Zapłodnienie

nierozstrzygnięte

Implantacja

American College of Physicians Complete Home Medical Guide

+

 .

American Medical Association Complete Medical Encyclopedia

+

 .

 .

Barron's Medical Guide: Dictionary of Medical Terms for the non-medical person

+

 .

 .

Harvard Medical School Family Health Guide

+

 .

Mosby's Medical Dictionary

+

 .

Stedman's Medical Dictionary 28th Edition

+

 .

Tabers Cyclopedic medical dictionary, 20th edition

 .

 .

+

Websters New World Dictionary (Niektóre źródła jako Medline Plus Medical Dictionary)

 .

+

National Cancer Institute

 .

 .

+

  Przeprowadzona powyżej analiza językowa terminu „ciąża" wykazała, że zarówno język potoczny jak i specjalistyczny wskazuje na zapłodnienie jako początek ciąży. W myśl zasady pierwszeństwa wykładni językowej i subsydiarności wykładni systemowej i funkcjonalnej, w momencie gdy wykładnia językowa nie budzi wątpliwości, nie ma podstaw by sięgać do innych sposobów interpretacji przepisu. Uzasadnione jest więc stwierdzenie, że przerwanie ciąży jest możliwe także zanim dojdzie do implantacji zarodka. Wobec tego można przejść do analizy kolejnych znamion przestępstwa z art. 152 § 2 KK.

  Przerwanie ciąży

  Przerwanie ciąży (poronienie, abortus) definiowane jest, jako przedwczesne wydalenie płodu. Poronienie być prowokowane lub samoistne. Ocenia się, że ok. 50% zapłodnionych komórek z przyczyn naturalnych nie ulega zagnieżdżeniu i ginie w sposób niezauważalny dla kobiety[17]. W takiej postaci jest to dla prawa karnego obojętne. Jednak w sytuacji gdy poronienie jest prowokowane i wywołane świadomie to wówczas, jeżeli zostało spowodowane w warunkach określonych w art. 152-154 KK, stanowi przestępstwo[18]. Zwrot „przerywa ciążę" nie opisuje żadnego konkretnego zachowania się sprawcy. Wskazuje jedynie na związek, pomiędzy językowo bliżej nie określoną czynnością sprawczą a skutkiem w postaci przerwania ciąży. Należy zatem przyjąć, że znamię „przerywa ciążę" urzeczywistnić może każde zachowanie człowieka przerywające dalszy rozwój płodu w łonie matki[19].
 
W okresie przedimplantacyjnym przerwanie ciąży jest realizowane poprzez stworzenie takich warunków aby zarodek nie miał możliwości zagnieżdżenia się w ściance macicy i został wydalony z organizmu kobiety. Skutek ten osiąga się za pomocą środków postkoitalnych, nazwanych są przez jednych antykoncepcją awaryjną po stosunku, a przez innych środkami wczesnoporonnymi. Zalicza się do nich wkładkę domaciczną oraz tak zwaną „Pigułkę po" - (ang. morning after pill) zawierającą bardzo dużą dawkę hormonów (progestagen, estrogen lub estrogen połączony z progestagenem). Środki postkoitalne stosuje się po stosunku, najczęściej, jeżeli wynikł on ze zgwałcenia, zakończył się pęknięciem prezerwatywy oraz w przypadku nieregularnego używania tabletek antykoncepcyjnych. W Polsce do obrotu dopuszczone są dwa preparaty progestagenowe[20], zarejestrowane przez Urząd Rejestracji Leków w grupie środków antykoncepcyjnych, dostępne wyłącznie na receptę. Dokładne działanie morning after pill nie jest w pełni znane, wiadomo jednak, że działa na trzy sposoby. Po pierwsze pigułka hamuje owulację, czyli wydostanie się komórki jajowej z jajnika. Po drugie blokuje migrację plemników przez kanał szyjki macicy, przez co uniemożliwia dotarcie plemników do komórki jajowej, o ile znalazła się już ona w macicy.[21] Obydwa te działania mają charakter antykoncepcyjny - nie dopuszczają do zapłodnienia komórki jajowej. Jednak w sytuacji gdy do zapłodnienia już doszło pigułka, poprzez oddziaływanie na błonę śluzową macicy nie dopuszcza do zagnieżdżenia się zarodka we wnętrzu macicy. Nie jest to już działanie antykoncepcyjne gdyż następuje po zapłodnieniu. Podobne skutki przynosi stosowanie tak zwanej metody Yuzpe, polegającej na zastosowaniu odpowiedniej ilości zwykłych dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych w dwóch dawkach w odstępie 12 godzin[22], a także wkładki domaciczne, których jednym z zadań jest niedopuszczenie do implantacji zarodka.

  Sprawca

  Przestępstwo z art. 152 KK polegające na przerwaniu ciąży za zgoda kobiety ma charakter powszechny, zatem jego sprawcą może być każdy, z wyłączeniem samej kobiety ciężarnej, której przerwanie ciąży dotyczy. Kobieta przerywając swoją własną ciążę z naruszeniem przepisów ustawy sama nie realizuje znamion czynu zabronionego pod groźbą kary. Z tego powodu ani pomocnictwo ani nakłanianie do takiego czynu nie może by karane na zasadach ogólnych, wynikających z artykułu 18 § 3 KK. Ustawodawca, oceniając takie zachowanie jako społecznie szkodliwe, musiał je odrębnie stypizować i stworzyć typ przestępstwa sui generis. Doktryna stoi na jednak na stanowisku, że czynność sprawcza z art. 152 § 2 w pełni odpowiada pomocnictwu w znaczeniu artykułu 18 § 3 KK[23].

Art. 18 § 3. Odpowiada za pomocnictwo, kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, swoim zachowaniem ułatwia jego popełnienie, w szczególności dostarczając narzędzie, środek przewozu, udzielając rady lub informacji; odpowiada za pomocnictwo także ten, kto wbrew prawnemu, szczególnemu obowiązkowi niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego swoim zaniechaniem ułatwia innej osobie jego popełnienie.

  Pomocnictwo fizyczne

  Artykuł 18 §3 KK przewiduje różne odmiany tej zjawiskowej formy przestępstwa: pomocnictwo fizyczne, pomocnictwo psychiczne oraz pomocnictwo przez zaniechanie. Ustawodawca jako przykłady pomocnictwa fizycznego wskazał dostarczenie środka przewozu oraz dostarczenie narzędzi. Termin narzędzia należny tu rozumieć szeroko, jako wszystkie środki mające służyć do popełnienia czynu zabronionego[24]. Mogą to być zarówno przyrządy jak i środki chemiczne[25], takie jak tabletki hormonalne, spirale czy wkładki domaciczne. „Pojemny" jest również termin „dostarcza" - obejmuje on bowiem wszelkie, zarówno legalne jak i nielegalne, formy udostępniania i umożliwienia z korzystania[26]. W myśl powyższego można uznać, że dostarczanie przez producenta, lekarza czy farmaceutę środków powodujących przerwanie ciąży niezgodne z ustawą o planowaniu życia w rodzinie, ochronie płodu ludzkiego i dopuszczalności przerywania ciąży, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 152 § 2 bez względu na to, czy dostarczanie takich środków jest legalne w myśl innych ustaw.

  Pomocnictwo psychiczne

  Pomocnictwo psychiczne polega na udzielaniu rady lub informacji. Może się ono realizować w stosunku do skonkretyzowanego, pojedynczego odbiorcy, lub wielu adresatów. W przypadku omawianego przez nas przypadku rada lub informacja może polegać na poinstruowaniu za pomocą jakich środków można samodzielnie dokonać przerwania ciąży, lub w jaki sposób takie środki można uzyskać. Nie ma znaczenia sposób, w jaki rada lub informacja jest przekazywana: słownie, telefonicznie, pisemnie, za pomocą ulotek, radia, telewizji, czy stron internetowych. Nie jest wymagane by pomocnictwo miało charakter kauzalny w stosunku do czynu bezpośredniego sprawcy (w tym znaczeniu, że ma by dlań warunkiem sine qua non)[27]. Należy zwrócić uwagę, że do określenia działania pomocnika ustawodawca posłużył się słowem „ułatwia", nie zaś słowem „umożliwia".[28]

  Pomocnictwo poprzez zaniechanie

  Szczególną odmianą pomocnictwa jest pomocnictwo poprzez zaniechanie, które zachodzi gdy osoba mająca prawny szczególny obowiązek niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego, wbrew temu obowiązkowi swoim zaniechaniem ułatwia innej osobie jego popełnienie. Taką osobą teoretycznie mógłby być kurator ustanowiony dla dziecka poczętego na podstawie art. 182 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego[29]. Jednak ustanowienie kuratora dla dziecka poczętego jeszcze przed momentem implantacji wydaje się niemożliwe ze względu na trudności z udowodnieniem zapłodnienia. Obecnie pierwszym możliwym sposobem zbadania czy doszło do zapłodnienia jest test na obecność białka EPF (early pregnancy factor), które jest wykrywalne w krwi kobiety już po 48 godzinach od zapłodnienia. Niestety test EPF jest długotrwały i kosztowny, dlatego ciąże są obecnie diagnozowane za pomocą testów na obecność hCG (human chronic gonadotropin), który jest wykrywalny dopiero po momencie implantacji.[30]
 
Możliwe jest także rozpatrywanie odpowiedzialności kilku osób, których szczególny prawny obowiązek niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego mógłby wypływać z racji zajmowanej funkcji.

Osoby mogące ponosić odpowiedzialność za pomocnictwo w przerywaniu ciąży poprzez zaniechanie

Osoba

Ustawa

przepis

Prezes Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Rzeczpospolitej Polskiej

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Art. 6. 1. Do zakresu działania Prezesa Urzędu należy:

 1) w zakresie produktów leczniczych w szczególności:

a) prowadzenie postępowań w sprawach dopuszczania do obrotu produktów leczniczych, w tym również produktów leczniczych weterynaryjnych,

Główny Inspektor Farmaceutyczny

Ustawa z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne

Art. 108. 1. Państwowa Inspekcja Farmaceutyczna, zwana dalej "Inspekcją Farmaceutyczną" sprawuje nadzór nad warunkami wytwarzania i importu produktów leczniczych, z zastrzeżeniem ust. 2, jak również nad jakością i obrotem produktami leczniczymi oraz wyrobami medycznymi, w celu zabezpieczenia interesu społecznego w zakresie bezpieczeństwa zdrowia i życia obywateli przy stosowaniu produktów leczniczych i wyrobów medycznych, znajdujących się w hurtowniach farmaceutycznych, aptekach, punktach aptecznych i placówkach obrotu pozaaptecznego.

Minister właściwy do spraw zdrowia

Ustawa z dnia 4 września 1997 r.
o działach administracji rządowej

Art. 33. 1. Minister właściwy do spraw zdrowia sprawuje nadzór nad Głównym Inspektorem Farmaceutycznym oraz Głównym Inspektorem Sanitarnym, a także Prezesem Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Rzecznik Prawa Dziecka

Ustawa z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka.

Art. 3. 2. Rzecznik działa na rzecz ochrony. praw dziecka, w szczególności:

 1) prawa do życia i ochrony zdrowia,

Art. 2. 1. W rozumieniu ustawy dzieckiem jest każda istota ludzka od poczęcia do osiągnięcia pełnoletności.

  Inne formy pomocnictwa

Użyty przy określaniu form pomocnictwa zwrot „w szczególności" wskazuje wyraźnie, że w grę mogą wchodzić również inne formy pomocnictwa niż wymienione w ustawie[31]. W przypadku pomocnictwa z art. 152 § 2 są to takie zachowania, które - obiektywnie rzecz biorąc - ułatwiają kobiecie dokonanie przerwania ciąży. Doktryna podaje jako przykład sfałszowanie, względnie uzyskanie niezgodnie z prawem dokumentu stwierdzającego, że zachodzi jedna z przesłanek ustawowej dopuszczalności przerwania ciąży a nawet sfinansowanie zabiegu przerwania ciąży [32] czy organizowanie tzw. turystyki aborcyjnej do krajów, gdzie warunki dopuszczalności przerywania ciąży są liberalniejsze[33]. Dwa ostatnie przykłady spotykają się jednak z krytyczną oceną, jako zbyt odległe by konstruować odpowiedzialność za pomocnictwo do konkretnego czynu popełnionego „wbrew warunkom ustawy"[34].

  Zamiar pomocnika

  Użyty w artykule 18 § 3 zwrot „w zamiarze" oznacza, że pomocnictwa można dopuścić się zarówno w zamiarze bezpośrednim jak i ewentualnym[35]. Pomocnik musi więc chcieć aby doszło do przerwania ciąży niezgodnie z przepisami ustawy, lub przewidując taką możliwość godzić się na to. Zamiar pomocnika musi obejmować cały czyn, wszystkie jego znamiona, lecz nie musi to być czyn ściśle zindywidualizowany, np. z ustaleniem czasu, miejsca, czy osoby pokrzywdzonego[36]. Należy zatem uznać za winnego pomocnictwa osobę produkującą oraz sprzedającą środki, które w jej zamiarze mają służyć przerwaniu ciąży niezgodnie z ustawą, nawet jeżeli w momencie wykonywania przez nią czynności nie wiadomo jeszcze kto, gdzie i kiedy będzie dokonywał przerywania ciąży. Brak konieczności indywidualizacji ofiary został podkreślony przez Sąd Najwyższy w wyroku z 19 grudnia 1933 roku[37]:
Działanie, które zgodnie z wolą działającego ma umożliwić, ułatwić lub w jakikolwiek sposób poprzedzić zabicie człowieka przez inna osobę, mieści w sobie wszystkie istotne cechy pomocnictwa do zbrodni zabójstwa, chociażby osoba ofiary w czasie działania pomocnika nie była jeszcze indywidualnie oznaczona"[38]
  Nie ma także znaczenia przy określaniu winy to, że w momencie wykonywania czynności pomocniczej, kobieta nie jest jeszcze w ciąży, jeżeli swoim zamiarem sprawca ten przyszły stan ciąży obejmuje. Analogicznie, czynność pomocnicza w zamachu na życie Prezydenta RP art. 134 KK, może być dokonana jeszcze przed objęciem urzędu przez Prezydenta. Ważny jest zamiar pomocnika - jeżeli zamierzał on pomóc w zamachu jedynie na kandydata na prezydenta, to będzie odpowiadał za pomocnictwo w zabójstwie z art. 148 § 1 KK, jeżeli zaś zamiarem obejmował zabójstwo Prezydenta już po objęciu przez niego urzędu, to poniesie odpowiedzialność na podstawie art. 134 KK. Tak jak bez znaczenia pozostanie fakt, iż pomocnik swoje czynności wykonał zanim ofiara została Prezydentem, tak samo bez znaczenia jest to, że w momencie pomocnictwa kobieta nie jest jeszcze w ciąży. Przestępstwo polegające na pomocnictwie kobiecie ciężarnej w przerwaniu ciąży z naruszeniem przepisów ustawy jest dokonane z chwilą udzielenia pomocy i to niezależnie od tego czy do przerwania ciąży doszło czy nie, bez względu na przyczyny
[39]. Wynika to formalnego charakteru przestępstwa. Stanowisko te, reprezentowane prze większość przedstawicieli doktryny, zostało podzielone przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 2 października 2002 r. o następującej treści:
przestępstwo podżegania nie miało na tle obowiązywania przepisów Kodeksu karnego z 1969 r. (art 18 par 1 z wz. z art. 20 par. 2 d.k.k.), jak i niema w świetle uregulowania tej formy zjawiskowej przestępstwa w nowym Kodeksie karnym z 1997 r. charakteru skutkowego. Odpowiedzialność podżegacza (pomocnika) nie zależy od dokonania przestępstwa przez sprawcę". [40]

  Wysokość kary

  Dopełnienie się znamienia przerwania ciąży jest natomiast istotne przy określaniu wysokości kary. W sytuacji, w której po udzieleniu pomocy dochodzi do przerwania ciąży pomocnik na podstawie art. 152 podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli po udzieleniu pomocy kobieta odstępuje od przerwania ciąży i nawet nie usiłuje go dokonać, to na mocy art. 22 § 2 KK sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. W przypadku gdy przerwania ciąży tylko usiłowano dokonać, pomocnik będzie odpowiadał zgodnie z art. 22 § 1 KK jak za usiłowanie. Przepis ten nie nakazuje jednak traktować działanie pomocnika jako usiłowania pomocnictwa[41].- jest to jedynie wskazówka nakazująca stosowania zasad wymiaru kary przewidzianymi dla usiłowania.[42] Dzięki takiemu rozwiązaniu pomocnik może ubiegać się o nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpienia od jej wymierzenia, jeżeli jego usiłowanie było nieudolne. Zachodzi ono w przypadku użycie środka nie nadającego się do popełnienia czynu zabronionego lub braku przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu zabronionego. W praktyce często zachodzi ta druga sytuacja, gdyż jeżeli nie doszło do zapłodnienia (czego sprawca nie wie), to nie istnieje przedmiot nadający się popełnienia czynu zabronionego. W tym miejscu może jednak pojawić się pytanie jaką formę winy można przypisać pomocnikowi, który nie wie czy kobieta, której pomaga jest w ciąży, czy nie. Odpowiedzią jest zamiar quasi-ewentualny, sformułowany przez Igora Anderejewa. Charakteryzuje się on tym, że sprawca chce realizacji czynu zabronionego i obejmuje w szczególności zamiarem bezpośrednim jego znamię czynnościowe (czasownikowe)[43], jednak nie mając pewności co do wystąpienia wszystkich z jego znamion godzi się na jego zaistnienie. Przykładowo sprawca chce dokonać obcowania seksualnego z osobą, co do której ma wątpliwości, czy ukończyła 15 lat, ale godzi się z taka możliwością (art 200 par 1 KK) Jest to odmiana zamiaru bezpośredniego, gdyż sprawca chce zrealizować czynność wykonawczą dyspozycji (dokonać obcowania płciowego) a godzenie się dotyczy tylko jednego ze znamion czynu zabronionego.[44] Taka sama forma winy zachodzi przypadku opisywanym przez artykuł. Sprawca przestępstwa z art. 152 § 2 chce pomóc kobiecie w niezgodnym z ustawą przerwaniu ciąży za jej zgodą. Wprawdzie nie ma pewności co do zaistnienia stanu ciąży, jednak godzi się z taką możliwością

  Podsumowanie

  Obecnie ustawodawca nie określa wprost statusu prawnego zarodka powstało in utero przed momentem jego implantacji. Jednak analiza językowa terminu „ciąża" ukazała, że zgodnie z wskazaniami języka potocznego jak i specjalistycznego ciąża zaczyna się wraz z zapłodnieniem , a więc zarodek podlega ochronie określonej w artykule 152 Kodeksu Karnego. Z woli ustawodawcy przerywająca ciążę kobieta nie popełnia przestępstwa, jednak odpowiedzialność ponoszą pomocnicy, którzy dostarczają jej narzędzi, środka przewozu, rady lub informacji. Warunkiem jest, aby osoby te działały w zamiarze przerwania ciąży, nie jest natomiast konieczne aby w konkretnym przypadku doszło do przerwania ciąży gdyż przestępstwo pomocnictwa ma charakter formalny i jest popełnione niezależnie od tego czy do przerwani ciąży dojdzie, czy też nie.

                                                                   Tomasz Lewandowicz
                                                                   Uniwersytet Gdański

Zapraszamy do głosowania na prezentowany artykuł:  GŁOSUJ


[1] L. Morawski, Wstęp do Prawoznawstwa, Toruń 2002, s. 170
[2] M. Szymczak (red.), Słownik Języka Polskiego Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, wydanie IX
[3] Ciąża wikipedia, op. cit.
[4] M. Szymczak, op. cit.
[5] Ciąża PWN, http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3886415, [26.11.2008]
[6] Potral Wiedzy, http://portalwiedzy.onet.pl/57558,,,,ciaza,haslo.html, [26.11.2008]
[7] Encyklopedia Interia, http://encyklopedia.interia.pl/haslo?hid=131162, [26.11.2008]
[8] Leksykony Interia, http://leksykony.interia.pl/szukaj?szukaj=ci%B1%BFa&leks=null, [26.11.2008]
[9] Ciążą wikipedia, op. cit.
[10] L. Morawski, op.cit., s. 171
[11] T. Różniatowski (red.), Mała Encyklopedia Medycyny, t. I, wyd. 3, Warszawa 1987
[12] A. Garrido (red.), Rodzinna Encyklopedia Zdrowia, tłum. J. Krzyżanowski, t. II, Warszawa 1998, s.150
[13] K. Imieliński (red.), Seksuologia - zarys encyklopedyczny, Warszawa 1985, s. 37
[14] J. Bogusz (red.), Encyklopedia Pielęgniarstwa, Warszawa 1976, s. 72
[15] R. Obregon, Contraception Deception: The Abortion Rights Movement Plays Word Games to Hide Abortion, http://www.noroomforcontraception.com/Articles/Redefine-Pregnancy-Conception-021.htm, [26.11.2008]
[16] R. Obregon, Medical Dictionaries Prove Plan B Advocates Wrong http://www.noroomforcontraception.com/pregnancy/Medical-definition-pregnancy-conception.htm#DEFINITIONS, [26.11.2008]
[17]Cyt. za: Ciąża wikipedia, http://pl.wikipedia.org/wiki/Ciąża, [26.11.2008]- Rozród ssaków t. 5, Sztuczna kontrola rozrodu pod redakcją K. Tarkowskiego, Warszawa 1979
[18] B. Michalski [w:] A. Wąsek (red.), Kodeks Karny, część szczegółowa, t. I, Warszawa 2004, s. 256
[19] J. Majewski , Karalność Aborcji w Polsce w świetle ostatnich zmian legislacyjnych, Teza nr 3, „Prokuratura i Prawo" 1997, nr 4, s. 65.
[20] Antykoncepecja Postkoitalna, http://pl.wikipedia.org/wiki/Antykoncepcja_postkoitalna, [24.11.2008]
[21] Poroniony pomysł, http://www.informacje.pharmacy.pl/drukuj.php?id=339, [24.11.2008]
[22] Antykoncepecja Postkoitalna, op. cit.
[23] A. Zoll, Kodeks Karny, część szczegółowa, komentarz, t II, wyd. II, Zakamycze 2006, s. 305
[24] O. Górniok (red.), Kodeks Karny, Komentarz, t. I, Gdańsk 2005, s. 290
[25] A. Marek, Kodeks Karny Komentarz, wyd.2, Warszawa 2005, s. 394
[26] O. Górniok, op. cit. s. 290
[27] Ibidem, s. 289
[28] Uwaga dotyczy wszystkich form pomocnictwa, nie tylko pomocnictwa psychicznego
[29] J. Potulski, Dziecko jako przedmiot czynu zabronionego, Gdańsk 2007, s. 176
[30] Beginning of pregnancy controversy, http://en.wikipedia.org/wiki/Beginning_of_pregnancy_controversy [26.11.2008]
[31] A. Marek, op. cit., s. 154
[32] O. Górniok, op. cit. s. 120
[33] J. Wojciechowski, Kodeks Karny Komentarz Orzecznictwo, Warszawa 1997, s. 263
[34] A. Marek, op. cit., s. 394
[35] Ibidem, str. 155
[36] R. Góral, Kodeks Karny, wyd. 4., Warszawa 2005, str. 28
[37] J. Warylewski, op. cit., s. 320
11-01-2009, 23:27, wyświetleń: 12136

drukuj drukuj


Komentarze

Aby dodać komentarz musisz się zalogować.







Copyright © 2007 - 2012 Prawo i Medycyna. Wszelkie prawa zastrzeżone.