XVIII Ogólnopolskie sympozjum - Blok operacyjny - organizacja i funkcjonowanie 2017
Strona główna   Poleć stronę   Kontakt  
ISSN 1898-5556
  Szukaj    
Nota bibliograficzna. Krzysztof F. Bolt, Publicznoprawne aspekty systemu ochrony zdrowia w Stanach Zjednoczonych Ameryki, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2012

   Z polskiego punktu widzenia konstrukcja prawna amerykańskiego systemu ochrony zdrowia stoi w opozycji do modelu kontynentalnego, opartego na przyjęciu fundamentalnego prawa jednostki do ochrony zdrowia finansowanego ze środków publicznych. Systemowa analiza amerykańskiej służby zdrowia z punktu widzenia publicznoprawnego do 2012 r. nie była obecna na polskim rynku wydawniczym. Stąd z uznaniem należy ocenić wydanie monografii Krzysztofa F. Bolta, która uzupełnia lukę poznawczą w omawianym zakresie. Celem opracowania - jak podkreśla Autor - jest kompleksowe ujęcie problematyki publicznoprawnych aspektów organizacji amerykańskiej służby zdrowia. Na tle uregulowań o charakterze publicznoprawnym przedstawione są prywatnoprawne instytucje prawa ochrony zdrowia, relacje między porządkiem publiczno- a prywatnoprawnym oraz zagadnienia z zakresu państwowego (federalnego i stanowego) nadzoru nad działalnością gospodarczą w obszarze udzielania świadczeń leczniczych.

   Monografa jest starannie wydana i opracowana pod względem edytorskim. Składa się z czterech zasadniczych części, wstępu przedstawiającego: cel pracy, założenia badawcze oraz przyjętą metodologię, obszernego rozdziału wprowadzającego oraz rozdziału podsumowującego - zawierającego wnioski końcowe. W bogatej bibliografii czytelnik znajdzie zarówno literaturę polską jak i dorobek amerykańskiej myśli prawniczej. Każda z czterech zasadniczych części ma podobną długość oraz jest podzielona na rozdziały i podrozdziały systematyzujące omawiane zagadnienia.

   Zawartość merytoryczna książki potwierdza przyjętą przez autora tezę badawczą, że amerykańską służbę zdrowia cechuje wieloczłonowość i złożona budowa porządku publicznoprawnego stanowiąca sui generis prawo gospodarcze publiczne. Autor omawia klasyczne instytucje prawa publicznego gospodarczego takie jak nadzór, reglamentację działalności leczniczej jak również tendencję do rosnącej ingerencji państwa w sferę praw pacjenta. Zasadniczo jednak przedmiotem rozważań są zagadnienia organizacji i finansowania amerykańskiej służby zdrowia z uwzględnieniem najnowszych zmian legislacyjnych. W sposób przejrzysty dla polskiego czytelnika wyjaśniono cechy charakterystyczne systemu common law w zakresie, w jakim mają one wpływ na uregulowania systemu ochrony zdrowia oraz relacje między zagadnieniami publicznoprawnymi a prywatnoprawnymi ubezpieczeń zdrowotnych.

   Zasadniczą część monografii poprzedza ujęty w ramach rozdziału pierwszego wstęp, zawierający wprowadzenie do prawnomiędzynarodowych podstaw ochrony zdrowia oraz ekonomiczną charakterystykę sektora opieki zdrowotnej, ze szczególnym uwzględnieniem roli płatnika. Obecność ekonomicznej analizy zasad funkcjonowania systemu jest tutaj szczególnie na miejscu, albowiem podstawowym założeniem amerykańskiego systemu ochrony zdrowia jest uznanie tego sektora za obszar działalności gospodarczej.

   W części pierwszej opracowania Autor prezentuje fundamenty amerykańskiego systemu ochrony zdrowia oraz źródła prawa ochrony zdrowia. Rozważania w tym zakresie rozpoczyna od paradygmatu wolności jednostki jako podstawy filozofii liberalizmu oraz Konstytucji Stanów Zjednoczonych. Z podstaw tych należy wywodzić fundamentalne założenia ustrojowe świadczeń opieki zdrowotnej: świadczenia społeczne nie stanowią tam praw konstytucyjnych1 oraz zasadę jednostkowej odpowiedzialności za stan własnego zdrowia. Pochodną tych założeń stanowi zasadniczy brak obowiązku powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, a co za tym idzie - uznanie opieki zdrowotnej za domenę działalności gospodarczej podlegającej regułom rynkowym. Autor przedstawia rolę oraz miejsce państwa w systemie ochrony zdrowia oraz charakteryzuje wady i zalety hybrydowego modelu ubezpieczenia. Dokonuje szerokiego uzasadnienia funkcjonowania tego modelu posiłkując się bogatym orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz opisem organizacji amerykańskiej służby zdrowia. Elementy konstytucyjne zostały omówione z perspektywy prawnoporównawczej, przy wskazaniu na odmienne uregulowanie konstytucyjne prawa do ochrony zdrowia w art. 68 Konstytucji RP2. Na szczególną uwagę zasługuje przedstawienie zagadnień odnoszących się do podziału kompetencji federalnych i stanowych w zakresie stanowienia prawa oraz administrowania służbą zdrowia. Autor wskazuje na złożoność relacji wielopoziomowego zarządzania i wspólnego sprawowania władzy w omawianym obszarze przez władze federalne i stanowe na zasadach analogicznych do sprawowania władzy przez instytucje Unii Europejskiej i jej państwa członkowskie. W ostatnim rozdziale części pierwszej, także na płaszczyźnie prawnoporównawczej, Autor przedstawia pozycję prawną lekarza, charakter stosunku prawnego lekarz - pacjent oraz zasady odpowiedzialności lekarza.

   W części drugiej Krzysztof F. Bolt przedstawia zasady finansowania świadczeń ze środków niepublicznych. Na wstępie przedstawiono uzasadnienie wybranej systematyki, które w spójny i logiczny sposób przedstawia relację pomiędzy publicznoprawną regulacją rynku ubezpieczeń zdrowotnych a reformą służby zdrowia z 2010 r. wprowadzającą restrukturyzację rynku ubezpieczeń zdrowotnych. Wskazuje się, że owa reforma wprowadza rewolucyjne zmiany, m.in. w postaci nałożenia obowiązku nabycia polisy ubezpieczeniowej. Rozdział zawiera szczegółową charakterystykę rynku niepublicznego ubezpieczenia zdrowotnego (komercyjnego). Z jednej strony autor wskazuje na jego konstrukcyjnie dominującą rolę względem subsydiarnego filaru zabezpieczenia publicznego. Z drugiej strony, w toku charakterystyki, wymienia negatywne cechy wiążące się z funkcjonowaniem dobrowolnego i komercyjnego systemu ubezpieczenia zdrowotnego oraz publicznoprawne rozwiązania reformy z 2010 r. mające na celu niwelowanie wad systemowych. Szczególnie interesujące w tym zakresie są uwagi na temat problemu osób nieubezpieczonych, których liczba w 2007 r. była równa 15,3% ludności (s. 145 i nast.) oraz wiążącym się z tym zagadnieniem obowiązkiem szpitala do udzielenia pomocy z przypadku nagłego zagrożenia zdrowia.

   W części trzeciej Autor przedstawia złożoną strukturę finansowania świadczeń zdrowotnych ze środków publicznych. W pierwszej kolejności omówione zostały podstawy prawne programów ochrony zdrowia finansowanych ze środków publicznych. Autor koncentruje się na podstawach prawnych funkcjonowania dwóch najważniejszych programów Medicare i Medicaid oraz zasad ich finansowania i administrowania. Omawiając zasady finansowania obu programów Autor powraca do problemu podziału koncepcji w wielopoziomowym zarządzaniu federalnym i stanowym. Obszerne omówienie zasad funkcjonowania przedstawia też ewolucję ich funkcjonowania sięgającą lat 60 XX wieku, jak również analizy systemowe odnoszące się do aktualnie istniejących problemów demograficznych: starzenia się społeczeństwa oraz wzrostu liczby rodzin niepełnych. W następnym rozdziale przedstawiono instytucje publicznych programów ochrony zdrowia z uwzględnieniem ich struktury podmiotowej. Autor kolejno omawia społeczne ubezpieczenie osób starszych i niepełnosprawnych, zakres podmiotowy uprawnionych do korzystania do świadczeń Medicaid (przeznaczonego dla osób ubogich, przy czym szczegółowe warunki uzyskania świadczeń określa każdy stan odrębnie), zasady udzielania świadczeń Medicaid dla cudzoziemców i imigrantów, program ubezpieczeń zdrowotnych dla dzieci, system państwowej opieki dla weteranów. W ramach analizy świadczeń publicznych szeroko omówiono także problematykę nierzetelności rozliczeń, oszustw i nadużyć.

   Ostatnia część opracowania jest podzielona na trzy zasadnicze rozdziały: prawa pacjenta, nadzór nad jakością świadczeń oraz tzw. reformę Obamy. Gdy chodzi o uwagi odnoszące się do relacji państwo - pacjent, to ta intensywnie rozwijająca się również w Polsce dziedzina została przedstawiona przez pryzmat Konstytucji Stanów Zjednoczonych, orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Karty Praw Pacjenta. Rozdział dotyczący nadzoru nad jakością świadczeń sprowadza się do opisu specyfiki nadzoru w amerykańskim modelu służby zdrowia rozumianej jako sektor działalności gospodarczej oraz omówienia poszczególnych instytucji, m. in stanowych licencji dla świadczeniodawców, akredytacji i certyfikacji. Pozytywnie należy ocenić obszerny opis reformy amerykańskiego systemu ochrony zdrowia wprowadzony przez ustawę Patient Protection and Affordable Care Act ze zm. z ustawy Health Care and Education Reconciliation Act of 2010. Autor przeprowadza szczegółową analizę szerokich zmian, których zasadniczym celem jest zagwarantowanie mieszkańcom USA (prawie) powszechnego zaopatrzenia zdrowotnego (str. 251). Autor w interesujący sposób przedstawia nowoczesne rozwiązania publicznoprawne, których celem jest usprawnienie funkcjonowania zaopatrzenia zdrowotnego. Wprowadzane zmiany z racji swojej istoty wymagają rozpatrzenia pod względem konstytucyjności, czemu wyraz daje Autor formułując nie tylko uwagi własne, lecz także przywołując zarzuty stawiane postanowieniom ustawy w poszczególnych powództwach skierowanych do sądów federalnych.

   We wnioskach końcowych Autor w skondensowany sposób przedstawia podstawy aksjologii amerykańskiego systemu ochrony zdrowia oraz źródła regulacji prawnej omawianej dziedziny. Od modelowych założeń sprawnie przystępuje do wskazania kluczowych problemów. Modelowe założenia funkcjonowania amerykańskiej służby zdrowia rozpatrywane są z perspektywy fundamentalnych zmian z 2010 r., których istota wiąże się ze zwiększeniem odpowiedzialności rządu federalnego za funkcjonowanie całego systemu ochrony zdrowia.

   Monografa Krzysztofa F. Bolta stanowi rzeczowe i kompleksowe studium wiedzy o amerykańskim systemie ochrony zdrowia. Podkreślenia wymaga, że w każdym rozdziale opracowania pojawiają się praktyczne przykłady, które są cenną ilustracją akademickiej analizy zagadnienia, dane statystyczne określające skalę omawianych problemów oraz przykłady orzeczeń ukazujących amerykańskie kontrowersje powstałe wokół omawianych zagadnień. Każda część zawiera precyzyjnie określone podstawy prawne, przywołanie poglądów doktrynalnych na omawiane zagadnienie oraz konkluzje. Wszystkie te zabiegi sprawiają, że omawiana przez autora tematyka, pomimo swojej obszerności oraz wielowątkowości jest przedstawiona w sposób przystępny, usystematyzowany i zrozumiały.

1 Zob. sprawy: Golberg v. Kelly (1972), Jefferson v. Hockeny (1972), Dandridge v. Williams (1970)

2 Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. Nr. 78, poz. 483 ze zm.
Prawo i Medycyna nr 61/ 10-05-2016, 09:25, wyświetleń: 1144
drukuj drukuj


Komentarze

Aby dodać komentarz musisz się zalogować.







Copyright © 2007 - 2012 Prawo i Medycyna. Wszelkie prawa zastrzeżone.