XXII OGÓLNOPOLSKIE SYMPOZJUM KIEROWNICZEJ KADRY MEDYCZNEJ PROFILAKTYKA I ZWALCZANIE ZAKAŻEŃ SZPITALNYCH 2017
Strona główna   Poleć stronę   Kontakt  
ISSN 1898-5556
  Szukaj    
Ochrona lekarza jak funkcjonariusza publicznego - problematyka zakresu ochrony karnoprawnej na kanwie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2016 r. w sprawie I KZP 24/15

Ochrona lekarza jak funkcjonariusza publicznego - problematyka zakresu ochrony karnoprawnej na kanwie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2016 r. w sprawie I KZP 24/15

   Problem ochrony prawnokarnej lekarza jest tematem pojawiającym się często w praktyce wymiaru sprawiedliwości - zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, Lekarz korzysta z ochrony prawnokarnej jak funkcjonariusz publiczny podczas udzielania pomocy doraźnej lub pomocy lekarskiej w trybie art. 30 wskazanej ustawy. Odrębnie ochrona taka przyznana została w art. 5 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. 2013.757.j.t) członkom medycznego zespołu ratowniczego, a więc i lekarzowi, podczas wykonywania medycznych czynności ratunkowych. Zakres ochrony prawnokarnej lekarza wyznaczany jest także przez konkretne przepisy kodeksu karnego. Mimo jasnego brzmienia wymienionych wyżej artykułów oraz jednoznacznej obecnie wykładni przepisów art. 222 k.k., 223 k.k. i art. 226 k.k. - tematyka ta jednak wciąż wywołuje wiele wątpliwości.
   W uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, że „ochrona prawna należna funkcjonariuszowi publicznemu przyznana lekarzowi w art. 44 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz w art. 5 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym nie obejmuje sytuacji innych, niż udzielanie pomocy doraźnej (a więc udzielanie pierwszej pomocy i podejmowanie medycznych czynności ratunkowych) lub pomocy lekarskiej wtedy, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia oraz w innych wypadkach niecierpiących zwłoki. Za wykonywanie czynności w tym zakresie uznać trzeba także działanie zmierzające bezpośrednio do ich udzielenia od chwili odebrania zindywidualizowanego wezwania do ich udzielenia albo od chwili podjęcia przez lekarza stosownych działań z własnej inicjatywy. Ta ochrona prawna nie obejmuje okresu pełnienia przez lekarza dyżuru w szpitalnym oddziale ratunkowym, jeśli polega on tylko na oczekiwaniu na wezwanie do wyjazdu załogi karetki pogotowia ratunkowego"1.
   Wyrażając wskazane stanowisko Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 44 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty zgodnie z wykładnią językową obejmuje jedynie sytuacje, gdy lekarz faktycznie w danym momencie świadczy pomoc doraźną lub realizuje czynności określone w art. 30 wskazanej ustawy. Problem, z jakim zwrócono się do Sądu Najwyższego, pojawił się na gruncie rozpoznawanego zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcie dochodzenia między innymi o przestępstwo z art. 226 § 1 k.k. w sytuacji znieważenia lekarza pogotowia podczas pełnionego dyżuru, w czasie gdy przebywał on w pomieszczeniach szpitalnego oddziału ratunkowego i pozostawał w gotowości do podjęcia czynności medycznych.
   Prokurator odmówił wszczęcia postępowania przygotowawczego uzasadniając, że podczas zdarzenia lekarz nie korzystał z ochrony prawnej jak funkcjonariusz publiczny. Postanowienie to zostało zaskarżone przez pełnomocnika pokrzywdzonego. W zażaleniu podkreślono, że doszło do znieważenia lekarza podczas i w związku z wykonywaniem czynności służbowych - wywodząc z tego, że zostało popełnione przestępstwo z art. 226 § 1 k.k.
   Sąd Rejonowy podczas rozpoznawania środka odwoławczego uznał, że istnieje konieczność rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego w zakresie, czy lekarz pełniący dyżur jako członek karetki pogotowia w szpitalnym oddziale ratunkowym i pozostający w gotowości do wyjazdu jest lekarzem wykonującym czynności w rozumieniu art. 44 i 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty2.
   Istota problemu, z jakim zwrócono się do Sądu Najwyższego, sprowadzała się zatem do kwestii, czy wykonywanie przez lekarza czynności wskazanych w treści art. 44 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty obejmuje także stan bezpośredniej gotowości udzielania pomocy przez lekarza w trakcie dyżuru na szpitalnym oddziale ratunkowym. Sąd zwracający się o rozstrzygnięcie opisanego zagadnienia wskazał, że z jednej strony celem wymienionego art. 44 u.z.l.l.d. jest szczególna ochrona prawna osoby ratującej życie i zdrowie człowieka, a zatem powinien on obejmować także sytuacje, gdy lekarz pozostaje w stanie bezpośredniej gotowości do udzielenia pomocy w związku z dyżurem pełnionym na szpitalnym oddziale ratunkowym - z drugiej zaś podkreślono, iż samo brzmienie wskazanego artykułu ogranicza jednak zakres ochrony3.
   Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, stwierdzając, że przedstawiony mu problem nie ma charakteru zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a art. 44 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz art. 5 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. 2013.757.j.t) w sposób jasny określają sytuacje, w których lekarz korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.
   Równocześnie w uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy zajął wyraźne stanowisko co do czasowych granic wskazanej ochrony. Wynika z niego, że:

1. Ochrona należna lekarzowi jak funkcjonariuszowi publicznemu, przyznana przepisami art. 44 u.z.l.l.d oraz art. 5 u.p.r.m., obejmuje jedynie sytuacje związane z udzielaniem pomocy doraźnej, którą jest pierwsza pomoc i podejmowanie medycznych czynności ratunkowych oraz z realizacją obowiązków wynikających z art. 30 u.z.l.l.d., tj. udzielanie pomocy lekarskiej wtedy, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia oraz w innych wypadkach niecierpiących zwłoki.


2. Wynikający z treści art. 226 § 1 k.k. wymóg, aby do znieważania doszło „podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych" wcale nie musi oznaczać „absolutnej korelacji czasowej znieważenia lekarza oraz wykonywania przez niego czynności pomocy doraźnej lub czynności wymienionych w art. 30 ustawy (...), ale obejmować może także sytuacje, w których czynności te już się zaktualizowały lub w najbliższym czasie zaktualizują.

3. Za wykonywanie czynności wymienionych w art. 44 u.z.l.l.d i w art. 5 u.p.r.m należy uznać działania zmierzające bezpośrednio do ich udzielenia od chwili odebrania zindywidualizowanego wezwania albo od chwili podjęcia przez lekarza z własnej inicjatywy stosownych działań.

4. Ochrona prawnokarna nie obejmuje okresu pełnienia przez lekarza dyżuru w szpitalnym oddziale ratunkowym w sytuacji jeśli polega on jedynie na oczekiwaniu na wezwanie do wyjazdu karetki pogotowia4.

    Podkreślić należy, że na gruncie powołanych wyżej przepisów nie ma wątpliwości co do słuszności wypowiedzi opisanych wyżej w pkt 1 i 4. W tym też zakresie słusznie zatem uznano, że przedstawione przez Sąd Rejonowy pytanie nie ma charakteru zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy. Głębszej analizy...

Dostęp do pełnej wersji artykułu >>>
1 Uzasadnienie postanowienia SN z dnia 28 kwietnia 2016 r., I KZP 24/15, OSNKW 2016, z. 7 poz. 42, LEX nr 2023922, Biul. SN 2016, z. 7, s. 14-15,

2 Ibidem.


3 Uzasadnienie postanowienia SN z dnia 28 kwietnia 2016 r. ...,
 
4 Ibidem.
Prawo i Medycyna nr 66 / 27-04-2017, 10:38, wyświetleń: 174
drukuj drukuj


Komentarze

Aby dodać komentarz musisz się zalogować.







Copyright © 2007 - 2012 Prawo i Medycyna. Wszelkie prawa zastrzeżone.