XXII OGÓLNOPOLSKIE SYMPOZJUM KIEROWNICZEJ KADRY MEDYCZNEJ PROFILAKTYKA I ZWALCZANIE ZAKAŻEŃ SZPITALNYCH 2017
Strona główna   Poleć stronę   Kontakt  
e-ISSN 1898-5556
ISSN 1506-8757
  Szukaj    
Psycholog a zawody medyczne

Psycholog a zawody medyczne

   Problem zaliczania psychologów do grupy zawodów medycznych był już przedmiotem zainteresowań doktryny.1 W typologiach zawodów regulowanych zalicza się go do zawodów związanych z medycyną, zdrowiem i weterynarią2. Trudno jednak o jednoznaczne określenie, czy psycholodzy zaliczają się do grupy zawodów medycznych. Tekst zawiera zestawienie wybranych argumentów za przyjęciem bądź odrzuceniem tego twierdzenia. W syntezie omawianych argumentów postawione zostały wnioski dotyczące warunków, pod jakimi można uznawać psychologów za zawód medyczny.
   I. W doktrynie podkreśla się, że trudno jest określić wymierne kryteria, które byłyby uniwersalną metodą uznawania danych zawodów za medyczne3. Kluczowe jest ustalenie, czy konkretny zawód wiąże się z nauką medycyny oraz czy jego wykonywanie wymaga odpowiednich kwalifkacji4. Pojęcie osoby wykonującej zawód medyczny obejmuje osoby wykonujące zawody, których status jest określony ustawowo (ujęcie wąskie), jak i zawody, które nie mają swojego uregulowania na gruncie obowiązującego prawa (ujęcie szerokie).
Legalna definicja zawodu medycznego zawarta jest w art. 2 ust. 1 pkt. ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej5, w której za wykonującą taki zawód uważa się osobę legitymującą się posiadaniem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny. Podstawową kwestią jest więc nabycie odpowiednich fachowych kwalifikacji, które są niezbędne dla udzielania świadczeń zdrowotnych definiowanych jako działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania6. Do definicji tej odwołuje się także art. 3 ust. 1 pkt. ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta7 oraz art. 5 pkt. 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych8, w którym przypisuje się jednak pierwszorzędną rolę profilaktyce.
   W sferze podmiotowej definicji zawodów medycznych art. 2 ust. 1 pkt. 2 u.dz.l ważne są wymagane kwalifikacje, natomiast w sferze przedmiotowej kluczowe jest udzielanie świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub określonej dziedzinie medycyny. Zarówno „zakres" jak i „dziedzina", w której są one udzielane, ma znajdować swój odpowiednik w wiedzy i nauce medycznej. Można uznać, że ustawodawca utożsamił pojęcie „zakres" z obszarem wiedzy nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz nauk o kulturze fizycznej, do których zalicza się takie dziedziny wiedzy jak: dziedzina nauk medycznych, farmaceutycznych, nauk o zdrowiu oraz o kulturze fizycznej. Natomiast wyrażenie „dziedzina medycyny" jest utożsamiany z dyscyplinami naukowymi
wywodzącymi się z nauk medycznych9. Dyscypliny te to: medycyna, stomatologia i biologia medyczna. Jedynie świadczenie podejmowane w ramach tych dziedzin i dyscyplin naukowych mogłyby być uznawane za podstawę identyfikowania zawodów medycznych w ujęciu wąskim. Takie rozumienie ustawowej definicji zawodu medycznego jest jednak nieuprawnione. Zgodnie z taką logiką za zawód medyczny nie można byłoby uznać m.in. pielęgniarstwa, którego nie ujęto w dziedzinach i dyscyplinach obszaru nauk medycznych.
   Zakres przedmiotowy definiowania zawodów medycznych to udzielanie świadczeń zdrowotnych. Warto zwrócić uwagę, że zakres podmiotowy ustawowej definicji zawodów medycznych, czyli odpowiednio wysokie kwalifikacje, nie powinien być interpretowany jako ograniczony do obszaru nauk medycznych. Logiczne jest, aby kwalifikacje te były pomocne w udzielaniu świadczeń zdrowotnych: ustawodawca nie określa wprost, jaki mają mieć charakter. Do typowych (klasycznych) zawodów medycznych zalicza się zawód lekarza, lekarza dentysty10 pielęgniarki i położnej11. Odnośnie tych grup zawodowych ustawodawca bezsprzecznie uznał, że polegają one na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. W u.dz.l. w kontekście zawodów medycznych najczęściej wymienia się zawód lekarza i pielęgniarki12. Ustawowe definicje zawodów medycznych oraz świadczeń zdrowotnych są konstruowane na potrzeby konkretnego aktu prawnego. Fakt ten uzasadnia szerszą perspektywę określania co jest, a co nie jest zawodem medycznym. Doktryna rozszerza te pojęcia, wychodząc poza ujęcia normatywne.
   Definicja świadczeń zdrowotnych na mocy art. 2 ust. 1 pkt. 10 u.dz.l. odwołuje się do szerokiego pojęcia zdrowia, które może wymagać nie tylko ratowania czy przywracania zdrowia, ale także jego poprawy. Jak zauważa się w doktrynie, w obecnym brzmieniu definicji tego pojęcia zawartej w u.dz.l, po sformułowaniu „działania służące zachowaniu,
ratowaniu, przywracaniu" użycie słowa „lub" w odniesieniu do „poprawiania", stanowi alternatywę, a nie koniunkcję. „Oznacza to, że w procesie udzielania świadczeń zdrowotnych nie zawsze konieczne jest poprawianie stanu zdrowia, ale konieczne jest jego: zachowanie, ratowanie i przywracanie, natomiast poprawianie tylko wtedy, gdy są do tego odpowiednie możliwości i warunki medyczne"13.
   D. Karkowska14 zwraca uwagę, że dla zrozumienia znaczenia świadczeń zdrowotnych istotne jest rozróżnienie na usługi medyczne - odnoszące się tylko do działań leczniczych podejmowanych w związku z chorobą, oraz usługi zdrowotne - odnoszone do różnych działań podejmowanych na rzecz zdrowia. Do usług na rzecz zdrowia zalicza się m.in. badania diagnostyczne, porady lekarskie, terapie farmakologiczne i psychologiczne15. Usługi na rzecz zdrowia wchodzą w zakres świadczeń zdrowotnych. Autorka podkreśla, że działania medyczne jako element kluczowy dla określania zakresu przedmiotowego pojęcia <> nie powinny być ograniczane do obszaru medycyny, ale muszą uwzględniać dynamiczny rozwój nauk medycznych i nauk o zdrowiu16. D. Karkowska syntetyzując dorobek doktryny wyróżnia wąskie i szerokie rozumieniu świadczeń zdrowotnych. Ujęcie wąskie to działania medyczne podejmowane wyłącznie w obszarze medycyny, co ogranicza możliwość ich wykonywania jedynie do zawodów lekarskich. Ujęcie szerokie odwołuje się do działań medycznych podejmowanych w obszarze nauk medycznych i nauk o zdrowiu przez inne grupy zawodowe. Autorka definiuje osobę wykonującą zawód medyczny jako legitymującą się wykształceniem medycznym, która systematycznie i odpłatnie (w uzasadnionych przypadkach bezpłatnie) podejmuje i prowadzi działania medyczne stanowiące osobiste oddziaływanie na organizm pacjenta, odpowiadające wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, ...

Dostęp do pełnej wersji artykułu >>>


1 Zob. D. Karkowska, Zawody medyczne, Warszawa 2012, s. 126; M. Waligórski, Samorząd zawodowy, [w:] M. Waligórski, S. Pawłowski, Samorząd zawodowy i gospodarczy w Polsce, Poznań 2006, s. 165 i n.

2 D. Kijowski, Uprawnienia administracyjne, w: Prawo administracyjne materialne. System Prawa Administracyjnego, tom 7, (red.) R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2012, s. 279. Zob. także K. Wojtczak, Zawód i jego prawna reglamentacja. Studium z zakresu materialnego prawa administracyjnego, Poznań 1999, s. 23 i n.

3 Z. Leoński, Prawo administracyjne materialne, Warszawa 1999, s. 67., zob. także: Zob. K. Wojtczak, Z. Leoński, Komentarz do ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, Warszawa - Poznań 1993, s. 7-35.

4 Zob. A. Nawrocka, Etos w zawodach medycznych, Kraków 2008, s. 23 i n.

5 Tekst jedn. Dz. U. z 2015, poz. 618, ze zm., dalej określana skrótem u.dz.l.

6 Art. 2 ust. 1 pkt. 10 u.dz.l.

7 Tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 186, ze zm., dalej określana skrótem u.p.p.

8 Tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 581, ze zm., dalej określana skrótem u.św.zdr.

9 Także zgodnie z rozporządzeniem z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy.

10 Art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Tekst jedn.: Dz. Z 2015 r., poz. 464, ze zm.).

11 Art. 4 i 5 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1435, ze zm.).

12 Zob. art. 18, 19, 101, 102 u.dz.l.

13 M. Dercz, T. Rek, Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz, program LEX.

14 D. Karkowska, op. cit., s. 83.

15 Zob. I. Rudawska, Opieka zdrowotna, aspekty rynkowe i marketingowe, Warszawa 2007, s. 14.

16 D. Karkowska, op. cit., s. 85.

Prawo i Me/ 04-05-2017, 14:34, wyświetleń: 1132
drukuj drukuj


Komentarze

Aby dodać komentarz musisz się zalogować.







Copyright © 2007 - 2012 Prawo i Medycyna. Wszelkie prawa zastrzeżone.