XXII OGÓLNOPOLSKIE SYMPOZJUM KIEROWNICZEJ KADRY MEDYCZNEJ PROFILAKTYKA I ZWALCZANIE ZAKAŻEŃ SZPITALNYCH 2017
Strona główna   Poleć stronę   Kontakt  
e-ISSN 1898-5556
ISSN 1506-8757
  Szukaj    
Charakter konsultacji specjalistycznej w kontekście udzielania świadczeń zdrowotnych przez lekarza kierującego oraz lekarza konsultującego

Charakter konsultacji specjalistycznej w kontekście udzielania świadczeń zdrowotnych przez lekarza kierującego oraz lekarza konsultującego


1. Wprowadzenie

    Opieka medyczna nad pacjentem pierwotnie sprawowana była w całości przez jednego lekarza. Jednakże dynamiczny rozwój nauki oraz wyodrębnienie się poszczególnych specjalizacji lekarskich1 spowodowały ewolucję tego modelu przejawiającą się uczestnictwem dodatkowych podmiotów w procesie udzielania świadczeń zdrowotnych. Dostrzeżenie powyższej tendencji przez J. Sawickiego pozwoliło na wyróżnienie pojęcia zespołowej opieki lekarskiej, rozumianego szeroko zarówno pod względem podmiotowym (lekarze, przedstawiciele innych zawodów medycznych, personel niemedyczny), jak i przedmiotowym. Następnie w tym zakresie zostały wyodrębnione dwie formy współdziałania. Pierwsza z nich dotyczyła przeprowadzenia jednego zabiegu równocześnie przez cały zespół w tym samym czasie, zaś druga polegała na dokonywaniu kolejno i indywidualnie przez poszczególne osoby czynności diagnostycznych lub terapeutycznych2. Natomiast według L. Kubickiego sytuacja wykonywania działań komplementarnych równolegle lub następczo przez lekarzy różnych specjalności wymaga odrębnego potraktowania z uwagi na brak występowania czynnika zespołowości. Wskazany przypadek określił mianem interdyscyplinarnego postępowania leczniczego3. W literaturze przedmiotu zagadnienie współdziałania przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych analizowane było przede wszystkim w aspekcie odpowiedzialności karnej oraz zawodowej4.
    Wskazane na wstępie rozróżnienie postaci współdziałania ma istotne znacznie dla wskazania ram przedmiotowych niniejszego artykułu. Celem przeprowadzonej analizy jest próba określenia relacji między posiadającymi odmienne specjalizacje lekarzem kierującym a lekarzem konsultującym w kontekście charakteru konsultacji specjalistycznej stanowiącej element procesu diagnostyczno-terapeutycznego, albowiem polski ustawodawca nie przesądza tej kwestii. Z wąsko określonego zakresu podmiotowego rozważań (lekarze specjaliści z różnych dziedzin medycyny) wyłączono przedstawicieli innych zawodów medycznych oraz niemedycznych. Zawężenie zaś zakresu przedmiotowego do lekarskiej konsultacji specjalistycznej, której towarzyszyć może przeprowadzenie specjalistycznego badania diagnostycznego, wynika ze względów praktycznych. Jest to bowiem bardzo często występująca w praktyce forma współdziałania lekarzy, obecna na różnych etapach procesu udzielania świadczeń zdrowotnych. W związku z tym, iż ustawodawca nie posługuje się pojęciem lekarza kierującego i lekarza konsultującego, na potrzeby niniejszej pracy przez lekarza kierującego rozumie się lekarza zwracającego się, w ramach wykonywanego zawodu, do lekarza specjalisty z innej dziedziny medycyny (lekarz konsultujący) o przeprowadzenie specjalistycznej konsultacji u danego pacjenta w ramach udzielania świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Analiza obejmuje zarówno sytuacje skierowania pacjenta przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (dalej jako: lekarz POZ) do lekarza specjalisty (w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej), jak i przeprowadzenie specjalistycznej konsultacji w trakcie leczenia szpitalnego. Określenie relacji między poszczególnymi lekarzami oraz charakteru konsultacji pozwoli ustalić granice odpowiedzialności każdego z nich.

2. Lekarska konsultacja specjalistyczna jako element procesu diagnostyczno-terapeutycznego

    Współcześnie w wielu przypadkach postawienie prawidłowej diagnozy oraz wdrożenie właściwego leczenia wymaga współdziałania lekarzy różnych specjalizacji. Punktem wyjścia dla dalszych rozważań jest treść art. 37 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn. Dz. U. 2015 r. poz. 464 z późn. zm., dalej jako: u.z.l.)5. W literaturze wskazuje się, iż obowiązek konsultacji, uzależniony od powzięcia przez lekarza wątpliwości diagnostycznych lub terapeutycznych, powstać może na każdym etapie postępowania, od momentu stawiania diagnozy (wykonanie specjalistycznego badania, rozpoznanie), przez określenie leczenia farmakologicznego czy wybór rodzaju zabiegu (konsultacja co do zaordynowania konkretnego leczenia, ocena w trakcie wdrożonej uprzednio terapii), aż po formę rehabilitacji6. Powołana regulacja przewiduje zasięgnięcie opinii właściwego lekarza specjalisty, przez co należy rozumieć zarówno przedstawiciela tej samej, jak i innej specjalizacji. Jak wskazano na wstępie, dalsze rozważania dotyczą lekarzy nie będących specjalistami w tej samej dziedzinie medycyny. Decyzja w zakresie konieczności konsultacji ze specjalistą należy do lekarza kierującego. Jeśli ten jednak stwierdzi, że samodzielnie nie jest w stanie rozstrzygnąć wątpliwości, które mógłby usunąć specjalista z danej dziedziny, ma obowiązek wystąpienia o konsultację. Powinność skonsultowania prowadzonego postępowania leczniczego z innym lekarzem wiąże się również z koniecznością podejmowania wystarczających działań mających na celu uzyskanie konsultacji lekarzy specjalistów. W przypadku konieczności niezwłocznego przeprowadzenia operacji brak reakcji na wielokrotne monity o konsultację chirurgiczną wymaga od lekarzy podjęcia innych zdecydowanych kroków w celu poddania pacjenta zabiegowi operacyjnemu, w tym niezwłocznego powiadomienia przełożonych8. Z drugiej strony w razie zwrócenia się o konsultację, na lekarzu konsultującym spoczywa obowiązek udzielenia takiej pomocy i związana z tym odpowiedzialność9, z zastrzeżeniem prawa odmowy udzielenia świadczenia na zasadach ogólnych10. Jednakże koleżeńska rozmowa czy przesłanie artykułu na temat określonej jednostki chorobowej nie może być ujmowane jako zwrócenie się o przeprowadzenie konsultacji specjalistycznej, gdyż działania te wyjaśniają pewne wątpliwości w sposób abstrakcyjny, bez uwzględnienia okoliczności dotyczących konkretnego pacjenta.
    Treść art. 37 u.z.l. nie wskazuje jednak charakteru przeprowadzonej konsultacji ani podmiotu ponoszącego odpowiedzialność za dalsze etapy składające się na proces diagnostyczno-terapeutyczny pacjenta. Ustawodawca nie wyodrębnia również pojęcia lekarza kierującego i lekarza konsultującego, co skutkuje brakiem szczególnych zasad czy kryteriów określania granic odpowiedzialności między poszczególnymi lekarzami uczestniczącymi w procesie udzielania świadczeń zdrowotnych. Rozstrzygnięcie to ma bardzo istotne znaczenie z praktycznego punktu widzenia. ...

Dostęp do pełnej wersji artykułu >>>
1 Wykaz specjalizacji lekarskich (77) i lekarsko-dentystycznych (9) określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 stycznia 2013 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów (Dz. U. poz. 26).

2 J. Sawicki, Błąd sztuki przy zabiegu leczniczym w prawie karnym, doktrynie i orzecznictwie, Warszawa 1965, s. 174-176.

3 L. Kubicki, Błąd w sztuce w toku interdyscyplinarnego postępowania leczniczego , Prawo i Medycyna Nr 1/2001 (9 Vol. 3) , s. 34.

4 Por. J. Sawicki, op. cit., E. Zielińska, Wzajemne relacje w zespołowym działaniu medycznym w aspekcie odpowiedzialności karnej i zawodowej, Prawo i Medycyna Nr 1/2001 (9 Vol. 3) , s. 38-47, L. Kubicki, op. cit., s. 33-37, R. Kubiak, Odpowiedzialność karna za błąd medyczny popełniony w zespołowym działaniu, Medycyna Praktyczna, nr 2/2012, s. 114-121, R. Skowronek, Cz. Chowaniec, Odpowiedzialność karna lekarza w zespołowym działaniu - ocena medyczno-sądowa skrajnie odmiennych przypadków klinicznych zakończonych zgonem pacjentów, Medycyna Praktyczna, nr 3/2016, s. 122-126.
 
5 Art. 37 u.z.l. stanowi, iż w razie wątpliwości diagnostycznych lub terapeutycznych lekarz z własnej inicjatywy bądź na wniosek pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, jeżeli uzna to za uzasadnione w świetle wymagań wiedzy medycznej, powinien zasięgnąć opinii właściwego lekarza specjalisty lub zorganizować konsylium lekarskie.

6 M. Malczewska [w:] E. Zielińska (red.), Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, Warszawa 2014, s. 672.
 
7 Wyrok SN z dnia 24 maja 2005 r., V KK 375/04, OSNKW nr 3/2005, poz. 31.

8 Wyrok SN z dnia 26 marca 2007 r., WA 17/07, OSNKW nr 1/2007,, poz. 701.


9 A. Dyszlewska-Tarnawska [w:] L. Ogiegło (red.), Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, Warszawa 2015, s. 449.


10 Por. treść art. 38 i art. 39 u.z.l.

 
Prawo i Medycyna nr 68 / 28-12-2017, 13:03, wyświetleń: 37
drukuj drukuj


Komentarze

Aby dodać komentarz musisz się zalogować.







Copyright © 2007 - 2012 Prawo i Medycyna. Wszelkie prawa zastrzeżone.