XXII OGÓLNOPOLSKIE SYMPOZJUM KIEROWNICZEJ KADRY MEDYCZNEJ PROFILAKTYKA I ZWALCZANIE ZAKAŻEŃ SZPITALNYCH 2017
Strona główna   Poleć stronę   Kontakt  
e-ISSN 1898-5556
ISSN 1506-8757
  Szukaj    
Reklama w ustawie o działalności leczniczej

Reklama w ustawie o działalności leczniczej

    Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej1 w art. 14 ust. 1 stanowi: „Podmiot wykonujący działalność leczniczą podaje do wiadomości publicznej informacje o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń zdrowotnych. Treść i forma tych informacji nie mogą mieć cech reklamy".
    Przywołany przepis reguluje kwestie przekazania przez podmiot „wykonujący działalność leczniczą" do publicznej wiadomości "informacji o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń zdrowotnych" oraz zakaz reklamy. Tym samym ustawodawca wyraźnie odróżnił ową "informację" od "reklamy". Zdanie pierwsze dotyczy „informacji", która może być przekazana do publicznej wiadomości, zaś zdanie drugie - reklamy, która jest niedopuszczalna, przy czym zaznaczono, że decydujące znaczenie dla oceny, czy dana informacja spełnia już kryterium reklamy, jest jej „treść i forma" (zdanie drugie art. 14 ust. 1).
    Art. 14 ust. 1 zdanie pierwsze wskazanej ustawy wyraża obowiązek informacyjny (co wynika ze sformułowania „podaje do") o zakresie i rodzajach udzielanych przez dany podmiot świadczeń zdrowotnych, natomiast zdanie drugie tego przepisu wprowadza wyłączenie, informacja nie może bowiem przybrać cech reklamy2. Wynika z tego, że w ustawie o działalności leczniczej przyjęto, że „reklama" w rozumieniu tego przepisu jest „informacją", ale szczególną, tj. kwalifikowaną przez swą „treść" i „formę". Z tej też perspektywy można wskazać, że owa „reklama" to coś więcej niż tylko „informacja". Można zatem przyjąć, że o ile „informacja" przekazywana do przestrzeni publicznej dostarczać ma określonej wiedzy, o tyle „reklama" wykracza już poza ten, w sumie prosty, przekaz. Jednocześnie z ustawy wynika, że zakwalifikowanie danej „informacji" do „reklamy" następuje w wyniku analizy treści przekazu, jak również tego, w jak sposób owa treść jest prezentowana. Wskazano zatem kryteria służące dokonaniu takiej oceny.
    Intencją ustawodawcy było wykluczenie możliwości reklamowania się przez podmioty „wykonujące działalność leczniczą", co odniesiono do sfery publicznej. Brzmienie art. 14 ust. 1 zdanie drugie jest tu wyraźne, dlatego też odmienny pogląd nie może być podzielony3, ale zastrzec należy, że zakaz „reklamy" nie został sformułowany w sposób bezwzględny, w sposób wykluczający każdą formę reklamy udzielanej przez dany podmiot świadczeń zdrowotnych. Zdanie pierwsze art. 14 ustawy o działalności leczniczej określa dozwolone granice publicznego przekazywania informacji o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń i z tym też powiązano zakaz reklamy. W konsekwencji, zdanie pierwsze tego artykułu ma decydujące znaczenie dla rozumienia pojęcia „reklamy", o którym mowa w zdaniu drugim tego przepisu, tylko bowiem taka treść i forma udzielanych informacji, która wykracza poza dozwolenie, może być uznana za reklamę w rozumieniu tego przepisu. Nie wprowadzono zatem generalnego zakazu reklamy przez podmioty „wykonujące działalność leczniczą". Aby to uczynić, przepis powinien mieć inne brzmienie. Powinno z niego wynikać, że zakazana jest reklama działalności leczniczej. Przy takim ujęciu jakakolwiek postać reklamy, bez względu na jej formę, treść itp. byłaby zakazana. Wszystko, co spełniałoby cechy reklamy, byłoby niedozwolone, a nie tylko to, co stanowi przekroczenie dozwolenia wynikającego z art. 14. ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Przy obecnej redakcji art. 14 ust. 1 tej ustawy, aby mówić o reklamie trzeba najpierw wykazać, że przekroczono ramy dopuszczalnej „informacji", odnieść się zatem należy do jej ram prawnych.
    Rozważyć należy, czy art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej dotyczy granic możliwej autopromocji przez „podmiot wykonujący działalność leczniczą". Nie ulega moim zdaniem wątpliwości, że przekazanie „informacji o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń zdrowotnych" jest rodzajem autopromocji, służy bowiem m.in. pokazaniu oferty danego podmiotu, w tym jego możliwości w zakresie świadczeń zdrowotnych, a to mieści się w pojęciu autopromocji. „Informację" generuje bowiem podmiot wykonujący usługi lecznicze, jak również dotyczy ona jego działalności. Celem tego przepisu nie jest jednak regulacja instytucji „autopromocji" podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Art. 14 ust. 1 przywołanej ustawy realizuje publicznoprawny obowiązek informacji względem pacjentów i potencjalnych pacjentów, a jego celem jest dostarczenie wiedzy na temat tego, jaki jest profil działalności konkretnego „podmiotu wykonującego działalność leczniczą". Jest to dozwolona przez prawo możliwość pokazania w przestrzeni publicznej, bez względu na formę tego przekazu, określonych przez ustawę danych, które pozwalają na ustalenie, jakie świadczenia zdrowotne podmiot wykonuje. Oczywiście, realizacja tego obowiązku umożliwia autopromocję, bo faktycznie jego realizacja prowadzić będzie do pokazania danego podmiotu przez pryzmat jego działalności, ale jest to efekt zrealizowania zadania informacyjnego, a nie realizacja założenia ustawodawcy o autopromocji podmiotu „wykonującego działalność leczniczą".
    W art. 14 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. nie ma mowy o „szczegółowej informacji", stąd też należy przyjąć, że informacja pochodząca od podmiotu „wykonującego działalność leczniczą" ogranicza się do wskazania, które ze świadczeń zdrowotnych (rodzaj) i w jakim zakresie są wykonywane. Każdy podmiot „wykonujący działalność leczniczą" musi taką informację przekazać do publicznej wiadomości, co powinno nastąpić najwcześniej w momencie podjęcia działalności. Jest to obowiązek realizowany w interesie pacjenta (a więc w interesie ogółu, publicznym), bo ten winien mieć „informację", gdzie, jakie i w jakim zakresie uzyska świadczenia zdrowotne określonego rodzaju. Wyraźne jest przy tym dążenie ustawodawcy, aby była to „informacja" o faktach, a nie o ocenach. Wynika to z faktu wyraźnego wskazania przez ustawodawcę, czego dotyczyć ma „informacja". Nie ma tu pola do promowania danego podmiotu w ujęciu marketingowym. W ogóle nie ma tu pola na działalność marketingową. Przepis dotyczy skonkretyzowania obszaru działalności danego podmiotu, a nie zachęty do skorzystania z jego działalności. Oczywiście przekaz może w istocie wpłynąć na decyzję potencjalnego pacjenta o wyborze podmiotu, ale ustawodawca w ten sposób tworzy warunki do poznania przez adresata „informacji" danego podmiotu. Można zatem uznać, że celem art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej jest upublicznienie informacji konkretyzującej specyfikę działalności danego podmiotu „wykonującego działalność leczniczą", w sposób pozwalający na ustalenie, czym się zajmuje i w jakim zakresie może udzielić świadczeń zdrowotnych zainteresowanemu odbiorcy „informacji". To z jednej strony porządkować ma rynek usług w obszarze świadczeń zdrowotnych, a z drugiej gwarantować potencjalnemu pacjentowi rzetelną, pozbawioną reklamy informację, pozwalającą na świadomy, uwarunkowany obiektywnymi okolicznościami wybór konkretnego podmiotu.
    Z punktu widzenia rozważań istotne jest wykazanie różnicy między "informacją o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń zdrowotnych" a „reklamą", w rozumieniu art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.
W obecnym stanie prawnym ustawodawca nie posłużył się pojęciem „ogłaszanie się" w odniesieniu do podmiotów „wykonujących działalność leczniczą". Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. w art. 14 ust. 1 nie normuje problematyki „ogłaszania się", bo ratio legis tego rozwiązania dotyczy podawania do publicznej wiadomości określonych przez ustawę informacji, istotnych z punktu widzenia funkcjonowania systemu ochrony zdrowia i praw pacjenta, a nie o realizację prawa, czy też interesu takich podmiotów w zakresie dotarcia do potencjalnych pacjentów. Oczywiście, realizacja obowiązku, o którym mowa w tym przepisie, faktycznie przybierze postać „ogłoszenia", ale jest to tylko środek do realizacji celu wskazanego powyżej. Wynika stąd, że przekazanie informacji, o której mowa we wskazanym przepisie, nie ma polegać wyłącznie na „ogłoszeniu", ustawodawca wskazał bowiem zakres informacji przekazywanej publicznie i zdecydowanie wykracza on poza samą informację o funkcjonowaniu danego podmiotu, a to składa się na istotę „ogłoszenia". Art. 14 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej nie służy stworzeniu publicznie dostępnego katalogu podmiotów „wykonujących działalność leczniczą", lecz ujednoliceniu „informacji" przekazywanych pacjentom czy też potencjalnym pacjentom, celem umożliwienia im wyboru, uwarunkowanego racjonalnymi przesłankami, podmiotu leczniczego. Z tej perspektywy patrząc, „informacja" o której mowa we wskazanym przepisie, musi być rozbudowana, obejmując dane o podmiocie, zakres jego działalności i rodzaj „udzielanych świadczeń zdrowotnych". Z drugiej jednak strony „informacja" ta powinna być syntetyczna, konkretna, pozbawiona komentarzy, itp., bo tylko w takim przypadku możemy mówić o realizacji celu informacyjnego. Należy go odróżnić od zachęty czy perswazji, które to składają się już na istotę „reklamy".
    Ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej nie precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem "informacji". Nie definiuje ona również pojęcia „reklamy". Można jednak uznać, że art. 14 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej obejmuje podanie do publicznej wiadomości obiektywnych „informacji o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń zdrowotnych. Taka jest bowiem ratio legis tego rozwiązania, na co zwrócono już uwagę. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. definiuje legalnie pojęcie „świadczenia zdrowotnego", przez które należy...
 
1 Tekst jedn. Dz. U. 2015, poz. 618 z późn. zm.

2 Cz. Kłak, Informacja o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń zdrowotnych a reklama w świetle ustawy o działalności leczniczej, [w:] Prawo wobec problemów społecznych. Księga Jubileuszowa Profesor Eleonory Zielińskiej, red. B. Namysłowska - Gabrysiak, K. Syroka - Marczewska, A. Walczak - Żochowska, Warszawa 2016, s. 675.

3 F. Grzegorczyk, [w:] Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz, red. F. Grzegorczyk, Warszawa 2012, teza 3 do art. 14.
Prawo i Medycyna nr 68 / 29-12-2017, 11:23, wyświetleń: 40
drukuj drukuj


Komentarze

Aby dodać komentarz musisz się zalogować.







Copyright © 2007 - 2012 Prawo i Medycyna. Wszelkie prawa zastrzeżone.