Strona główna   Poleć stronę   Kontakt  
ISSN 1898-5556
  Szukaj    
e-Księgarnia

Katalog
»  PROMOCJE
» CZASOPISMA
    » Kwartalnik Prawo i Medycyna
    » Wydanie elektroniczne Prawo i Medycyna
        » PiM Nr 01 / 1999
        » PiM Nr 02 / 1999
        » PiM Nr 03 / 1999
        » PiM Nr 04 / 1999
        » PiM Nr 05 / 2000
        » PiM Nr 06/07 / 2000
        » PiM Nr 08 / 2000
        » PiM Nr 09 / 2001
        » PiM Nr 10 / 2001
        » PiM Nr 11 / 2002
        » PiM Nr 12 / 2002
        » PiM Nr 13 / 2003
        » PiM Nr 14 / 2004
        » PiM Nr 15 / 2004
        » PiM Nr 16 / 2004
        » PiM Nr 17 / 2004
        » PiM Nr 18 / 2005
        » PiM Nr 19 / 2005
        » PiM Nr 20 / 2005
        » PiM Nr 21 / 2005
        » PiM Nr 22 / 2006
        » PiM Nr 23 / 2006
        » PiM Nr 24 / 2006
        » PiM Nr 25 / 2006
        » PiM Nr 26 / 2007
        » PiM Nr 27 / 2007
        » PiM Nr 28 / 2007
        » PiM Nr 29 / 2007
        » PiM Nr 30 / 2008
        » PiM Nr 31 / 2008
        » PiM Nr 32 / 2008
        » PiM Nr 33 / 2008
        » PiM Nr 34 / 2009
        » PiM Nr 35 / 2009
        » PiM Nr 36 / 2009
        » PiM Nr 37 / 2009
        » PiM Nr 38 / 2010
        » PiM Nr 39 / 2010
        » PiM Nr 40 / 2010
        » PiM Nr 41 / 2010
        » PiM Nr 42 / 2011
        » PiM Nr 43 / 2011
        » PiM Nr 44 / 2011
        » PiM Nr 45 / 2011
        » PiM Nr 46 / 2012
        » PiM Nr 47 / 2012
        » PiM Nr 48/49 / 2012
        » PiM Nr 50/51 / 2013
        » PiM Nr 52/53 / 2013
        » PiM Nr 54 / 2014
        » PiM Nr 55 / 2014
        » Wydanie specjalne 2004
» KSIĄŻKI

Koszyk
...jest pusty

Informacje

 
Przyjęcie do domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo. Wybrane zagadnienia procesowe / PiM 45

Autor: Anna Haak-Trzuskawska
Rok wydania: 2011
Nr wydania: Nr 4/2011 (45, vol.13)
Forma wydania: elektroniczna
Wydawca: Instytut Problemów Ochrony Zdrowia
Liczba stron: 14
Cena: 6.95 zł    Dodaj do koszyka

Przyjęcie do domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo. Wybrane zagadnienia procesowe / PiM 45

Wprowadzenie

    W postępowaniu przed sądem opiekuńczym, dotyczącym przyjęcia albo skierowania do domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, jednakże ze zmianami, które wynikają z ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (dalej ZdrPsychU)1. Stąd też według J. Pietrzykowskiego:
- priorytet mają przepisy proceduralne zamieszczone w ZdrPsychU jako przepisy szczegółowe dla spraw unormowanych tą ustawą,
- w kwestiach nieunormowanych w ZdrPsychU stosuje się przepisy ogólne o postępowaniu nieprocesowym (art. 506-525 KPC), z uwzględnieniem także przepisów ogólnych o postępowaniu w sprawach opiekuńczych,
- w kwestiach nieunormowanych w powyższych dwóch grupach przepisów stosuje się odpowiednio przepisy o procesie (art. 13 § 2 KPC). Ponadto przy odpowiednim stosowaniu przepisów o postępowaniu nieprocesowym uwzględnia się także pozostające z nimi w związku przepisy prawa materialnego cywilnego, w szczególności przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego2
    Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 1997 r. Sąd Najwyższy orzekł, iż do postanowień sądu opiekuńczego co do istoty sprawy, zapadłych w sprawach dotyczących ochrony zdrowia psychicznego, nie ma zastosowania art. 578 KPC3.
Wskazuje się, iż sprawy unormowane przepisami ZdrPsychU są sprawami z zakresu prawa osobowego4.

Sąd opiekuńczy
    Postępowanie, o które chodzi, toczy się przed sądem opiekuńczym.
    Pojęcie sądu opiekuńczego pojawiło się w ustawodawstwie z 1964 r. przede wszystkim w przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, kodeksu postępowania cywilnego, a także w przepisach innych ustaw, m.in. ustawy, której wybrane regulacje są przedmiotem niniejszego artykułu. Pojęcie sądu opiekuńczego zastąpiło pojęcie władzy opiekuńczej5. Jest ono pojęciem funkcjonalno procesowym, a nie ustrojowo - organizacyjnym czy też instytucjonalnym6.
    ZdrPsychU (obok wielu licznych innych aktów prawnych) należy do źródeł prawa materialnego, które to źródło określa zadania sądu opiekuńczego. Analiza przepisów prawa materialnego, określających zadania sądu opiekuńczego, pozwala wysunąć wniosek, iż do sądu należy (w zakresie objętym ZdrPsychU) piecza prawna nad osobą chorą psychicznie lub upośledzoną umysłowo. Osoby chore psychicznie lub upośledzone umysłowo są podmiotami uprawnionymi do poszukiwania ochrony prawnej w postępowaniu przed sądem opiekuńczym.
    Pojęcie „sąd opiekuńczy" występuje nie tylko w prawie materialnym, ale również w prawie procesowym - zwłaszcza w kodeksie postępowania cywilnego. Stanowi to oczywistą konsekwencję tego, iż prawo cywilne procesowe służy zapewnieniu przestrzegania i stosowania określonego prawa materialnego7.
    Przeprowadzenie granicy podziału między przepisami prawa procesowego i prawa materialnego nie opiera się na kryterium miejsca, w którym przepis się znajduje8. Zatem źródłem prawa procesowego określającym właściwość sądu opiekuńczego jest nie tylko kodeks postępowania cywilnego, ale również inne ustawy, jak np. ZdrPsychU.
    Celem postępowania opiekuńczego może być realizacja naruszonych lub zagrożonych oznaczonych praw podmiotowych. Taki jest cel postępowania opiekuńczego w określonych sprawach ZdrPsychU, a mianowicie m.in. w sprawach o przyjęcie do domu pomocy społecznej w trybie przewidzianym w art. 39 ustawy. Przedmiotem ochrony prawnej jest udzielenie określonej pomocy niezbędnej do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych9.
    Według art. 569 KPC sądem opiekuńczym jest sąd rodzinny, tj. w istocie - sąd rejonowy. Z ZdrPsychU wynika właściwość rzeczowa sądu opiekuńczego w sprawach m.in. o przyjęcie do domu pomocy społecznej określonej osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo bez jej zgody (art. 39 ust.l), o skierowanie do domu pomocy społecznej osoby wymagającej skierowania do takiego domu, która ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody (art. 39 ust. 3), czy też o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej (art. 41 ust. 1).
    W sprawach o przyjęcie do domu pomocy społecznej określonej osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo bez jej zgody właściwym miejscowo jest sąd miejsca zamieszkania tej osoby, tj. osoby, której postępowanie ma bezpośrednio dotyczyć (art. 39 ust. 1 ZdrPsychU). W sprawach o skierowanie do domu pomocy społecznej osoby wymagającej skierowania do takiego domu, która ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia zgody na powyższe, jak również w sprawach o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej, sądem opiekuńczym wyłącznie właściwym miejscowo jest sąd miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie ma dotyczyć, a w braku miejsca zamieszkania sąd opiekuńczy miejsca jej pobytu. Jeżeli natomiast brak i tej podstawy, właściwy jest sąd rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy (art. 569 § 1 KPC)10.

Uczestnicy postępowania
    W sprawach, które dotyczą przyjęcia osoby chorej psychicznie do domu pomocy społecznej oraz wypisania jej z takiego domu pomocy, uczestnikami postępowania z mocy prawa oprócz wnioskodawcy są: ta osoba oraz jej przedstawiciel ustawowy. W miarę potrzeby sąd zawiadamia o rozprawie małżonka osoby, której postępowanie dotyczy, oraz osobę sprawującą nad nią faktyczną opiekę. Mogą oni wziąć udział w każdym stanie sprawy i wtedy stają się uczestnikami. Sąd zawiadamia prokuratora o potrzebie wzięcia udziału w postępowaniu, jeżeli uzna to za konieczne (art. 46 ust.l i 4 ZdrPsychU).
Jak zauważa K. Korzan, sprawy dotyczące ochrony zdrowia psychicznego nie są sprawami z zakresu prawa rodzinnego, lecz są z nimi jako sprawy z dziedziny prawa osobowego ściśle związane. Z uwagi na przynależność ich do innego rodzaju spraw niż z zakresu prawa rodzinnego, nie można odmówić prokuratorowi występowania w tych sprawach na zasadach ogólnych. Oznacza to, że może on brać udział nie tylko w sprawach określonych w art. 46 ust. 4 ZdrPsychU, ale iw innych11.
    Sąd może ustanowić dla osoby, której postępowanie dotyczy bezpośrednio, adwokata z urzędu, nawet bez złożenia wniosku, jeżeli osoba ta ze względu na stan zdrowia psychicznego nie jest zdolna do złożenia wniosku, a sąd uzna udział adwokata w sprawie za potrzebny (art. 48 ZdrPsychU). Zaniechanie ustanowienia - bez wniosku - adwokata dla uczestnika, nie stanowi naruszenia art. 48 ZdrPsychU. Przepis ten pozostawia sądowi swobodę decyzji co do potrzeby udzielenia osobie, której postępowanie dotyczy, pomocy, przez wyznaczenie dla niej fachowego pełnomocnika, jednak ogranicza ją do wypadków, kiedy jednocześnie udział adwokata w sprawie jest potrzebny, a osoba ta nie jest zdolna do samodzielnego złożenia wniosku. Sąd Najwyższy zauważył, że skoro uczestnik, mimo choroby, zachowuje zdolność do zgłoszenia stosownego wniosku, fakt występowania przez niego w postępowaniu apelacyjnym bez adwokata nie jest równoznaczny z naruszeniem przez sąd art. 48 ZdrPsychU, ani też nie prowadzi do nieważności postępowania12. Za Sądem Najwyższym pozostaje tu podkreślić, iż art. 48 ZdrPsychU wprowadził nieznaną dotychczas w procedurze cywilnej możliwość ustanowienia dla osoby, której postępowanie dotyczy bezpośrednio, adwokata z urzędu, nawet bez złożenia wniosku. Ustawodawca uzależnił zastosowanie tego przepisu tylko od uznania przez sąd udziału adwokata w sprawie za potrzebny. Ocena, czy zachodzi w sprawie taka potrzeba, należy zatem do sądu orzekającego zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji13.

Postępowanie przed sądem opiekuńczym
    Sąd opiekuńczy orzeka po przeprowadzeniu rozprawy, która powinna odbyć się nie później niż w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku lub otrzymania zawiadomienia (art. 45 ust.l ZdrPsychU). Przed wydaniem postanowienia co do istoty sprawy, sąd jest obowiązany uzyskać opinię jednego lub kilku lekarzy psychiatrów. Zaznacza się, iż biegłym nie może być osoba, która uczestniczyła w podjęciu decyzji o przyjęciu do domu pomocy społecznej lub odmowie wypisania osoby chorej psychicznie z domu pomocy społecznej (art. 46 ust. 2 ZdrPsychU).
Postanowienie sądu opiekuńczego jest skuteczne z chwilą ogłoszenia (art. 578 KPC). Jednakże sąd opiekuńczy może zmienić swoje postanowienie (nawet prawomocne), jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy (art. 577 KPC). Do czasu przyjęcia wskazanej...


1 Dz.U. nr 111, poz. 535 ze zm.
2 J. Pietrzykowski [w:] S. Dąbrowski, J. Pietrzykowski, Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz, Warszawa 1997, s. 191.
3 Postanowienie SN z dnia 30 kwietnia 1997 r., III CKU 22/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 139, LEX nr 30167.
4 Zob. postanowienie SN z dnia 25 stycznia 2001 r., III CKN 1454/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 116. Zgodnie z powyższym postanowieniem SN, gdyby sprawy objęte regulacją niniejszej ustawy były sprawami z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, to zawarte w art. 42 odesłanie do postępowania przed sądem opiekuńczym czyniłoby zbędnym dalsze stwierdzenie o odpowiednim stosowaniu przepisów postępowania nieprocesowego, skoro postępowanie przed tym sądem jest zawsze postępowaniem nieprocesowym. SN zauważył, iż prawo osobowe, jako dział prawa cywilnego, chroni m.in. dobra osobiste obywateli, do których zalicza się także zdrowie i wolność. Odmiennie od powyższego postanowienia - Z. Swieboda, Glosa orzeczenia SN z dnia 25 stycznia 2001 roku, III CKN 1354/00, OSP 2002, nr 5, s. 63.
5 Por. W. Broniewicz, Sąd rodzinny a sąd opiekuńczy, PS 1993, nr 2, s. 39.
6 Szerzej A. Zieliński, Sądownictwo opiekuńcze w sprawach małoletnich, Warszawa 1975, s. 67 i n.
7 H. Haak, Ochrona prawna udzielana przez sąd opiekuńczy, Toruń 2002, s. 103.
8 W. Siedlecki [w:] W. Siedlecki, Z. Świeboda, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 1998, s. 32.
9 H. Haak, Ochrona prawna udzielana przez sąd..., s. 127.

10 Ibidem, s. 116.
11 K. Korzan, Postępowanie w sprawach ochrony zdrowia psychicznego, Rejent 1996, nr 6, s. 23.

12 Postanowienie z dnia 22 stycznia 2004 r., V CK 197/03, LEX nr 602417.
13 Postanowienie z dnia 10 marca 1999 r., II CKN 41/99, LEX nr 196603.



Preferuję konferencje odbywające się w:
poniedziałek
wtorek
środę
czwartek
piątek
sobotę
niedzielę






Platnosci.pl


Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.








Copyright © 2007 - 2012 Prawo i Medycyna. Wszelkie prawa zastrzeżone.